Cari Mutabakat Nedir? İşletmeler Neden Bu Süreci Ciddiye Almalı?

Cari Mutabakat Nedir? İşletmeler Neden Bu Süreci Ciddiye Almalı?

Her ay hesaplarınıza bakıyorsunuz ama rakamlar neden tutmuyor? Müşteriden farklı bir bakiye geliyor, tedarikçiyle anlaşmazlık çıkıyor. Bunların hepsi tek bir kavramın eksikliğinden kaynaklanabilir: cari mutabakat.

Başlamadan önce kendinizi test edin

• Cari mutabakat en doğru şekilde nasıl tanımlanır?
• Müşterilerden alınan ödemelerin banka hesabına aktarılması
• İki tarafın birbirindeki alacak-borç kayıtlarını karşılaştırıp onaylaması
• Vergi beyannamesi için yapılan hesap özeti çıkarma işlemi
• Aylık gelir-gider tablosunun hazırlanması

Cari Mutabakat Nedir?

Ticari hayatta iki işletme arasında alışveriş gerçekleştiğinde her iki taraf da kendi muhasebe sistemine kayıt tutar. Ancak bu kayıtların birbirini tutması her zaman garanti değildir. Gönderilen fatura işlenmemiş olabilir, yapılan ödeme yanlış dönemde gösterilmiş olabilir ya da iki taraf arasındaki kur farkı hesaplara farklı yansımış olabilir.

Cari mutabakat; iki ticari tarafın (alıcı-satıcı, işletme-banka veya merkez-şube gibi) belirli bir dönem için birbirlerindeki kayıtları karşılaştırarak eşleştirdiği ve doğruladığı resmi bir finansal uzlaşma sürecidir.

Basit bir anlatımla: “Senin defterindeki rakamla benim defterindeki rakam aynı mı?” sorusunun cevabını bulmaktır. Aynıysa mutabakat sağlanmış demektir. Farklıysa fark bulunup düzeltilir.

Cari Mutabakat Nasıl İşler?

Süreç taraflara ve işletme büyüklüğüne göre değişse de temel adımlar aşağıdaki gibidir:

Genel süreç
Banka mutabakatı
Merkez-şube

Dönem seçimi

Mutabakat yapılacak dönem belirlenir (aylık, üç aylık veya yıllık olabilir).

Cari hesap ekstresi gönderimi

Her iki taraf kendi kayıtlarına göre hazırladığı ekstreyi karşı tarafa iletir.

Karşılaştırma

Fatura bazında, tarih sırasına göre eşleştirme yapılır. Tutar, tarih ve vade bilgileri kontrol edilir.

Fark analizi

Uyumsuz kayıtlar tespit edilir, nedeni araştırılır (geciken fatura, yanlış dönem, kur farkı vb.).

Onay ve imzalama

Mutabık kalınan bakiye yazılı olarak karşılıklı onaylanır. Bu belge hukuki geçerlilik taşır.

Banka hesap özeti alınır

İlgili döneme ait banka ekstresi temin edilir.

Muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırma

İşletmenin bankaya kaydettiği tutarlarla banka ekstresindeki tutarlar eşleştirilir.

Yoldaki çekler ve bekleyen transferler

Henüz banka hesabına geçmemiş işlemler ayrıca not edilir.

Düzeltme kayıtları

Tespit edilen hatalar düzeltme fişiyle muhasebe sistemine işlenir.

Şube cari hesapları çekilir

Her şubenin merkeze olan borç-alacak durumu listelenir.

Konsolidasyon öncesi eşleştirme

Şirket içi işlemler karşılıklı sıfırlanmazsa konsolide bilanço şişer.

Fark tutanaklarının imzalanması

Her şube kendi bakiyesini merkez muhasebeyle karşılaştırıp onaylar.

Mutabakatta Sık Karşılaşılan Fark Türleri

Mutabakat sırasında ortaya çıkan farklılıkların büyük çoğunluğu birkaç temel nedene dayanır. Bunları bilmek, araştırma sürecini kısaltır:

Fark türü	Açıklama	Çözüm yolu	Risk
Dönem farkı	Fatura bir tarafın Aralık’ına, diğerinin Ocak’ına işlenmiş	Tarih düzeltmesi	Orta
Kur farkı	Dövizli işlemlerde kullanılan kur farklı	Kur farkı gider/gelir kaydı	Orta
Eksik kayıt	Fatura bir tarafa hiç girilmemiş	Yevmiye kaydı açılır	Yüksek
Mükerrer kayıt	Aynı fatura iki kez işlenmiş	Storno kaydı	Yüksek
Ödeme gecikmesi	Havale gönderilmiş ama henüz hesaba geçmemiş	Yoldaki ödeme notu	Düşük
İskonto/iade farkı	Verilen indirim karşı tarafta farklı işlenmiş	Mutabakat tutanağıyla düzeltme	Orta

 

Son Söz

Cari mutabakat, küçümsenen ama ihmal edildiğinde ciddi sorunlara yol açan bir finansal disiplin unsurudur. Ayda bir kez bile yapılsa, işletme kayıtlarındaki hatalar birikmeden tespit edilebilir, tedarikçi ve müşteri ilişkileri sağlıklı tutulabilir, vergi ve hukuki riskler minimize edilebilir.